Uğur TUFAN Yatırım, Muhasebe ve Finansal Bilginin Güvenilir Kaynağı
126 Verilen Depozito ve Teminatlar Hesabı nedir, nasıl çalışır, hangi durumlarda kullanılır ve örnek bir yevmiye kaydı nasıl düzenlenir? Bu rehberde, Tek Düzen Hesap Planı çerçevesinde 126 Verilen Depozito ve Teminatlar hesabının mevzuattaki tanımını, pratikte ne anlama geldiğini, hesap kodu hiyerarşisi içindeki yerini ve günlük hayattan örnek bir işlem üzerinden muhasebe kaydını adım adım ele alacağız.
Muhasebe Sistemi Uygulamaları Genel Tebliği’ne Göre 126 Verilen Depozito ve Teminatlar Hesabı’nın;
Tanımı:
İşletmece üçüncü kişilere karşı bir işin yapılmasının üstlenilmesi veya bir sözleşmenin ya da diğer işlemlerin karşılığı olarak geri alınmak üzere verilen depozito ve teminat niteliğindeki değerlerin izlendiği hesaptır.
İşleyişi:
Verilen depozito ve teminatlar bu hesabın borcuna, geri alınanlar veya hesaba sayılanlar alacağına kaydedilir.
126 Verilen Depozito ve Teminatlar Hesabı Nedir?
126 Verilen Depozito ve Teminatlar hesabı, işletmenin çeşitli sözleşmeler ve taahhütler kapsamında geçici olarak üçüncü kişilere verdiği, ileride geri alınmak üzere blokede tutulan değerlerin izlendiği aktif bir hesaptır. Bu değerler işletmeden çıksa da işletmenin hakkı devam ettiği için varlık niteliği taşır ve alacak değil, bir tür “geçici bloke edilmiş nakit” gibi değerlendirilir.
Uygulamada bu hesap özellikle şu işlemlerde karşımıza çıkar:
- Kiralanan iş yeri veya konut için mal sahibine verilen kira depozitosu
- Elektrik, su, doğalgaz, internet gibi abonelikler için kurumlara verilen güvence bedelleri
- İhale, sözleşme, proje vb. için nakit teminat olarak verilen tutarlar
- Bazı tedarik sözleşmelerinde, sözleşme şartlarına uyulacağına dair nakit teminat ödemeleri
Ortak özellik, bu tutarların işletmeden çıksa da hukuken işletmeye ait olmaya devam etmesi ve sözleşme şartları sona erdiğinde veya taahhüt yerine getirildiğinde iade edilmesidir. Bu nedenle 126 Verilen Depozito ve Teminatlar hesabı, işletmenin kısa vadede geri almayı beklediği depozito ve teminatları izler.
Hesap işleyişi son derece basittir:
- Depozito veya teminat verildiğinde 126 hesabı borçlandırılır, kasa/banka gibi ödeme yapılan hesap alacaklandırılır.
- Depozito veya teminat geri alındığında 126 hesabı alacaklandırılır, kasa/banka gibi hesaba borç yazılır.
- Depozito ileride herhangi bir borca mahsup edilirse (örneğin son kira bedeline sayılırsa), 126 hesabı alacak, borcun ilgili hesabı borç çalışır.
Bu yönüyle 126 Verilen Depozito ve Teminatlar hesabı, işletmenin üçüncü kişiler nezdindeki “geçici güvence” mahiyetindeki varlıklarını takip etmeye yarayan, dönen varlıklar içinde yer alan bir ticari alacak benzeri hesap olarak düşünülebilir.
Hesap Kodu ve Hiyerarşik Yapı
126 Verilen Depozito ve Teminatlar hesabının Tek Düzen Hesap Planı içindeki yerini doğru görmek, hem mantığını hem de diğer hesaplarla ilişkisini anlamayı kolaylaştırır.
1 – Dönen Varlıklar
Tek Düzen Hesap Planı’nda 1 ile başlayan hesaplar dönen varlıklardır. Bir yıl veya daha kısa sürede nakde dönüşmesi, tüketilmesi ya da tahsil edilmesi beklenen varlıkları kapsar.
126 hesabının 1 ile başlaması, verilen depozito ve teminatların işletme açısından bir yıldan kısa sürede geri alınması beklenen varlıklar olduğunu gösterir.
12 – Ticari Alacaklar
12 ile başlayan grup, işletmenin ticari faaliyetleriyle bağlantılı, kısa vadeli alacaklarını izlediği menkul kıymet ve alacak benzeri hesapları içerir. Müşterilerden olan alacaklar, alacak senetleri, şüpheli alacaklar kadar; ticari ilişki nedeniyle ortaya çıkan bazı depozito ve teminatlar da bu gruba dâhil edilir.
126 – Verilen Depozito ve Teminatlar
126 Verilen Depozito ve Teminatlar hesabı, 12 Ticari Alacaklar grubu içinde yer alan alt hesaptır. Bu hesaba, üçüncü kişilere karşı verilen ve sözleşme bitiminde veya taahhüt tamamlandığında geri alınması beklenen nakit depozito ve teminatlar kaydedilir.
- Hesap yapısı: Aktif nitelikte, borç kalanı veren bir hesaptır.
- Borç tarafı: Depozito veya teminat verildiğinde artar.
- Alacak tarafı: Depozito veya teminat geri alındığında ya da bir borca mahsup edildiğinde azalır.
Bu hiyerarşi sayesinde, işletmenin kasa ve bankalarından çıkıp farklı kişi ve kurumlar nezdinde “bekleyen” güvence niteliğindeki varlıkları, diğer alacak hesaplarından ayrı ve şeffaf biçimde izlenmiş olur.
Örnek Olay ve Yevmiye Kayıtları
Durum:
X Ltd. Şti., 01.11.2025 tarihinde yeni bir iş yeri kiralamıştır. Sözleşmeye göre aylık kira 30.000 TL’dir. Mal sahibi, kira sözleşmesi kapsamında 2 aylık kira tutarında depozito talep etmiş ve işletme bu 60.000 TL’lik depozitoyu banka havalesiyle ödemiştir. Kira depozitosu, sözleşme süresi sonunda iş yeri hasarsız teslim edildiğinde aynen iade edilecektir.
Bu işlem, depozito niteliğinde olduğu için herhangi bir mal veya hizmet teslimi gerçekleşmemekte, dolayısıyla bu aşamada KDV hesaplanmamaktadır; yalnızca 126 Verilen Depozito ve Teminatlar hesabı kullanılır.
| Kiralanan İş yeri için 2 aylık kira tutarında depozito ödenmesi | Borç | Alacak |
|---|---|---|
| 126 Verilen Depozito ve Teminatlar | 60.000 | |
| 102 Bankalar | 60.000 |
Bu kayıtta işletmenin bankasından 60.000 TL çıkmakta, karşılığında mal sahibi nezdinde depozito hakkı doğmaktadır. Bu hak, geri alınabilir bir varlık olduğu için 126 hesabında izlenir.
Sözleşme süresi sonunda, iş yeri hasarsız teslim edilmiş ve mal sahibi depozito tutarını 60.000 TL olarak bankaya iade etmiştir.
| Sözleşme sonunda depozitonun aynen iadesi | Borç | Alacak |
|---|---|---|
| 102 Bankalar | 60.000 | |
| 126 Verilen Depozito ve Teminatlar | 60.000 |
Bu kayıtla, söz konusu depozito tutarı işletmeye nakit olarak geri dönmekte ve 126 Verilen Depozito ve Teminatlar hesabı kapatılmaktadır. Hesap, depozito süresince borç kalanı vermiş, depozito iade edildiğinde ise alacaklandırılarak sıfırlanmıştır.
Sonuç Olarak
126 Verilen Depozito ve Teminatlar hesabı, işletmelerin kiralama, abonelik, sözleşme ve ihale gibi işlemler nedeniyle üçüncü kişilere geçici olarak bıraktıkları güvence tutarlarını izlemeye yarayan, dönen varlık niteliğinde bir hesaptır. Verilen depozito ve teminatlar bu hesabın borcuna kaydedilir; söz konusu tutarlar geri alındığında veya bir borca mahsup edildiğinde 126 hesabı alacaklandırılarak kapatılır. Hesap kodu hiyerarşisi içinde 1 Dönen Varlıklar ve 12 Ticari Alacaklar grupları altında yer alması, bu tutarların kısa vadeli, geri alınabilir varlık niteliğini ortaya koyar. Düzenli ve doğru kayıt yapıldığı sürece, işletmenin depozito ve teminat hareketleri hem bilanço hem de nakit yönetimi açısından şeffaf ve izlenebilir hale gelir.
